مقالات

خانه » اقتصادی » نرم ابزارهای نفوذ اقتصادی

نرم ابزارهای نفوذ اقتصادی

images

از ابتدای پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران‌، تلاش‌های دشمنان به منظور بر هم زدن ساختار سیاسی جدید شکل‌گرفته در ایران آغاز شد. بر همین اساس دشمن برای نیل به این هدف خود از هیچ تلاشی از جمله تهدید و تطمیع فروگذار نکرد و از آن جمله جنگ تحمیلی هشت ساله را بر نظام جمهوری اسلامی تحمیل کرد. دشمن با مشاهده ناکامی خود در عرصه‌های یاد شده، از اواخر دهه ۶۰تاکنون، با تغییر در روش عملیاتی خود با حفظ رویکرد تهدید نظامی و جنگ سخت، به جنگ نرم علیه جمهوری اسلامی ایران روی آورده‌است.

 چهار دیدگاه نسبت به جنگ نرم وجود دارد:

نخست: تهدید نرم به مثابه عملیات روانی دشمن علیه افکار عمومی خودی است؛ با این دیدگاه، تهدید نرم مساوی با مجموعه تهاجمات روانی- تبلیغاتی یک کشور علیه کشور دیگر محسوب می‌شود.دوم: تهدید نرم مساوی با اقدامات پنهان و توطئه‌آمیز دستگاه‌های امنیتی حریف علیه جامعة خودی است؛ با این دیدگاه، تهدید نرم مجموعه عملیات پنهانی تلقی می‌شود که توسط دستگاه‌های اطلاعاتی به اجرا درمی‌آید.سوم: تهدید نرم به عنوان هدف قرار گرفتن بنیان‌های ذهنی و اعتقادی سیستم سیاسی خودی از سوی محافل روشنفکری یا سایر مراجع فکری و مؤسسات فرهنگی است.چهارم: تهدید نرم به عنوان ناآرامی‌های اجتماعی گسترده با هدف براندازی سیستم سیاسی خودی تلقی می‌شود.۱

یکی از مهمترین عرصه‌های جنگ نرم، جنگ نرم اقتصادی است. در این جنگ (جنگ نرم اقتصادی) از یکسری ابزارها به منظور رسیدن به هدف استفاده می‌شود.

جنگ نرم اقتصادی، یکی از زیر شاخه‌های جنگ اقتصادی است؛ در جنگ اقتصادی به معنای عام از هر ابزاری اعمّ از ابزار سخت و ابزار نرم برای ضربه زدن به اقتصاد کشور هدف استفاده می‌شود؛ یعنی به عنوان مثال دشمن یا از ابزار سخت نظامی برای ضربه‌زدن به زیر ساخت‌های اقتصادی کشور هدف استفاده می‌کند یا از ابزار نیمه سخت اقتصادی مثل تحریم اقتصادی بهره می‌برد یا از ابزارهای نرم مرسوم در جنگ نرم به منظور ایجاد خلل در ساختار اقتصادی کشور هدف استفاده می‌کند.

در این مجال تمرکز ما بر روی ابزارهای نرم دشمن در جنگ اقتصادی است. همان‌طور که ذکر شد هدف از ابزارهای نرم در جنگ اقتصادی، ایجاد خلل در ساختار اقتصادی کشور هدف به منظور تسلیم کردن آن کشور می‌باشد.

ابزارهای نرم دشمن در جنگ اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران، همان ابزارهای مرسوم در جنگ نرم است، با این تفاوت که در جنگ اقتصادی از این ابزارها در جهت نیل به اهداف اقتصادی استفاده می‌شود.

نکته قابل توجه در مورد ابزارهای جنگ نرم این است که موتور پیش‌برنده تمامی این ابزارها، مقوله فرهنگ است؛ یعنی به عبارت بهتر تمامی این ابزارها یک ابزار فرهنگی هستند که برای مقاصد مختلف و همچنین به منظور ایجاد تنوّع در روش عملیاتی جنگ نرم طراحی و اجرا می‌شوند.

۱- ابزارهای جنگ نرم۲

۱.۱- رسانه

نقش رسانه‌ها در جنگ نرم به حدّی است که تعبیر جنگ رسانه‌ها۳را در خصوص آن به کار برده‌اند. دشمن در جنگ نرم در تلاش است با استفاده از رسانه‌ها بر نوع تفکر و بینش مخاطبین اثر بگذارد؛ علاوه برآن در تلاش است با استفاده از این ابزار، مطالبی را که واقعیت خارجی ندارد را مطرح کرده و به مدد ابزارهای رسانه‌ای، آن را واقعی جلوه دهد تا به این طریق، ذهن مخاطب را از واقعیت دور نگاه دارد.

از جمله مهم‌ترین ابزارهای رسانه‌ای می‌توان به رادیو و تلویزیون، اینترنت، ماهواره، شبکه‌های مجازی که از طریق اینترنت بر روی تلفن همراه و رایانه برای مخاطبین قابل دسترسی هستند.

۱.۲- فیلم و سینما

از آنجایی‌که بیشترین اطلاعاتی که مردم از اطراف کسب می‌کنند، از طریق قوای بینایی و شنوایی می‌باشد، و همچنین سطح مطالعه مردم نیز پایین آمده‌است، دستگاه رسانه‌ای دشمن بیشترین استفاده را از ابزار فیلم و سینما به منظور اثرگذاری بر سبک زندگی مردم برده‌است .

۱.۳- نشریات

نشریات، یکی از پرکاربردترین ابزارهای دشمن در تهاجم فرهنگی و جنگ نرم به شمار می‌روند. بسیاری از نشریات در سایه بی‌توجهی مسئولان فرهنگی کشور، در زمین دشمن بازی کرده و با روی‌آوری به تبلیغات تجاری و ترویج مصرف‌گرایی و رفاه‌طلبی، سبک زندگی غربی را ترویج می‌کنند که این مسئله یعنی توجه به الگوهای غربی و عدم توجه به الگوهای اسلامی و ایرانی، خود یک از خودباختگی فرهنگی است که موجب شده‌است این نشریات به ابزاری ارزان برای تحقّق سیاست‌های جنگ نرم دشمن تبدیل شوند.

۱.۴- ادبیات (ادبیات مکتوب شامل داستان و رمان)

یکی از اثرگذارترین قالب‌ها برای انتقال مفاهیم ارزشی و فرهنگی، قالب داستان است. دشمن از این ابزار هم برای انتقال مفاهیم مورد نظر خود در قالب جنگ نرم بسیار بهره جسته است.

۱.۵- وسایل بازی (شامل عروسک و بازی‌های رایانه‌ای)

اسباب‌بازی یکی از ابزارهایی است که به واسطه انواع متنوعی که دارد، این قابلیت را دارد تا در عرصه‌های مختلف جنگ نرم، مثل جنبه‌های اعتقادی و ارزشی، فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی ایفای نقش کند و ذهن کودکان و حتی بزرگسالان درگیر با این ابزارهای بازی را به صورت ناخودآگاه و غیر ارادی در دایره ذهنی طرّاح بازی قرار دهد؛ به نحوی که شخصی که مشغول بازی با آن ابزار بازی خاص است، به مرور زمان، منظومه فکری‌اش همان منظومه فکری طرّاح بازی می‌شود، و این همان اثر کردن اهداف جنگ نرم در جامعه هدف آن وسیلة بازی است که این اهداف از طریق آن وسیله بازی به آن جامعه منتقل شده‌است؛ به عنوان مثال عروسک باربی، یک نماد تمام‌عیار برای سبک زندگی غربی است یا مثلا بازی‌های رایانه‌ای که در آن‌ها مسلمانان تروریست نشان داده می‌شوند و شخص قهرمان بازی باید بر آن‌ها غلبه کند.

۱.۶- پویانمایی و انیمیشن

دشمن از طریق ابزار پویانمایی بسیاری از مفاهیم مورد نظر خود را به کودکان انتقال می‌دهد. وقتی یک کودک به واسطه علاقه‌ای که به نمادهای کارتونی دارد، جذب یک اثر پویانمایی شد، آنگاه این طراح پویانمایی است که می‌تواند به وسیله قهرمان پویانمایی‌اش، اثر مدّ نظر خود را بر ذهن کودک بگذارد؛ مثلاً از طریق پوشش قهرمان پویانمایی، علاقه به یک نوع پوشش خاص را در میان کودکان باب کند.۴

۱.۷- استفاده از ظرفیت مراکز علمی

استفاده از ظرفیت مراکز علمی و آموزشی، یکی از مهم‌ترین و البته خطرناک‌ترین ابزارهای جنگ نرم است. همان‌طور که ذکر شد چون بستر جنگ نرم، مقوله فرهنگ و مباحث اندیشه‌ای می‌باشد؛ لذا هدف اصلی جنگ نرم در مراکز علمی تسلّط بر حوزه علوم انسانی است، چون این علوم انسانی است که جهت‌گیری‌های فکری اشخاص را شکل می‌دهد و اگر دشمن بتواند به وسیله سر فصل‌های آموزشی مطابق با مبانی اندیشه‌ای خودش در جامعه هدف نفوذ کند، در این صورت است که اندیشمندان آن جامعه سربازان بومی آن جنگ نرم برای دشمن می‌شوند، و مبانی ارزشی دشمن را ترویج می‌کنند و به عبارت ملموس‌تر جاده را برای ورود دشمن صاف می‌کنند و این ورود، لزوماً ورود فیزیکی نیست، بلکه ورود اندیشه‌ای دشمن است که به مراتب از ورود فیزیکی خطرناک‌تر است.

۲- نحوه استفاده دشمن از ابزار نرم برای جنگ اقتصادی

دشمن ابزارهای نرم برای جنگ اقتصادی را در راستای نیل به اهداف و برنامه‌های زیر به خدمت می‌گیرد.

۲.۱- شکل‌دهی بستر اندیشه‌ای اندیشمندان اقتصادی بر اساس آموزه‌های غیر اسلامی و غیر بومی

دشمن برای نیل به این مقصود از ابزار‌های ذیل بهره می‌برد:

۲.۱.۱- استفاده از ظرفیت مراکز علمی

نحوه استفاده از این ابزار به این نحو است که دشمن با پخش کتاب‌های آموزشی مطابق با مبانی اندیشه‌های اقتصادی خود و همچنین تعلیم دانش‌آموزان و دانشجویان بر اساس همان مبانی اندیشه‌ای سعی دارد تا جهت‌گیری فکری آن‌ها را -در اینجا مقصود جهت‌گیری فکری اقتصادی است – مطابق با جهت‌گیری فکری خودشان بکند، و این یعنی شکل‌گیری اندیشه اقتصادی بر اساس مبانی غیر اسلامی و غیر بومی.

۲.۱.۲- استفاده از ابزار‌های وسایل بازی و پویانمایی

طرّاحی این ابزارها توسط دشمن به منظور شکل‌دهی اندیشه اقتصادی در کودکان و نوجوانان، به این نحو است که به صورت کاملاً ناخودآگاه، قالب اندیشه‌ای کودکان و نوجوانان در حوزه اقتصاد را مطابق قالب اندیشه‌ای و منظومه فکری طرّاحان بازی و پویانمایی می‌کند، و این مسئله موجب می‌شود آن کودک و نوجوان بر اساس الگوی اقتصادی اسلامی و بومی فکر نکند و بر اساس الگویی فکر کند و تصمیم بگیرد که برای او از طرف طرّاحان بازی و پویانمایی طراحی شده‌است.

۲.۲- دروغ‌پردازی و شانتاژ خبری نسبت به واقعیات اقتصادی کشور

۲.۲.۱- استفاده از ابزار رسانه (اعمّ از رسانه دیداری و شنیداری، مجازی و مکتوب)

دشمن از ابزار رسانه به چند منظور استفاده می‌کند:

– القای این مفهوم در سطح جامعه که مسئولان کشور توانایی اصلاح وضعیت اقتصادی کشور را ندارند.

– تحریک انتظارات در جانب عرضه و تقاضای اقتصاد با یک خبر کذب در مورد تغییر در برخی از شاخص‌های اقتصادی.

– و…

۲.۳- ترویج سبک زندگی غیر اسلامی و غیر بومی در حوزه اقتصاد

۲.۳.۱- استفاده از ابزار رسانه‌های مجازی نظیر اینترنت وشبکه‌های اجتماعی

استفاده از ابزار رسانه‌های مجازی به این نحو است که دشمن در این شبکه‌ها، سبک زندگی۵غیر اسلامی و غیر بومی در حوزه اقتصاد، که به هیچ نحو با وضعیت جامعه تناسب ندارد را به عنوان سبک جدید و مدرن زندگی ترویج می‌کند.

۲.۳.۲- استفاده از ابزار سینما و تلویزیون

همانطور که در مورد قبل به آن اشاره شد، این سبک زندگی جدیدی که عمدتاً جریان رسانه‌ای غرب آن را ترویج می‌کند، توسط جریان سینمایی به صورت عینی در اذهان تثبیت می‌شود.

۲.۳.۳- استفاده از ابزار کتاب و نشریات

ابزار کتاب و نشریه نیز در راستای همین هدف ترویج سبک زندگی غیر اسلامی و غیر بومی در حوزه اقتصاد به تبلیغات در خصوص این سبک زندگی می‌پردازند.

۲.۳.۴- بهره‌گیری از ظرفیت مراکز آموزشی

مراکز آموزشی نیز توسط طرّاحان جنگ نرم اقتصادی، نقش ویژه‌ای برای ترویج سبک زندگی غیر اسلامی و غیر بومی بازی می‌کنند؛ به این نحو که طرّاحان جنگ نرم با تولید محتوا و سرفصل‌های آموزشی مطابق با سبک زندگی غیر اسلامی و غیر بومی و آموزش آن از طریق مراکز آموزشی، این سبک زندگی را که آموزه‌های اقتصادی آن در تضاد با آموزه‌های اسلامی و بومی است نهادینه می‌کنند.

۳- نتیجه

همان‌طور که ذکر شد، دشمن با استفاده از جنگ اقتصادی و با کمک ابزار نرم سعی بر نفوذ اقتصادی و در نهایت نفوذ سیاسی بر کشور عزیز اسلامی را دارد که این مسئله هوشیاری و بصیرت ما را برای مقابله با این جنگ همه‌جانبه اقتصادی به منظور خنثی‌سازی اهداف آن می‌طلبد.

_____________________________________

پی‌نوشت:

۱. ابزارهای جنگ نرم علیه جمهوری اسلامی ایران؛ طهماسبی، امیر هوشنگ

۲. منبع : پاورپوینت “جنگ نرم: مبانی، ابزارها، شگردها و راه‌های مقابله”؛ درس گفتارهایی از احمدحسین شریفی

۳. Media war

۴. در اینجا ذکر این نکته خالی از لطف نیست که اگر ما میخواهیم یک کار فرهنگی و یک مسئله ارزشی را در جامعه باب کنیم، می‌بایست ابتدا به وسیله یکسری کارهای فرهنگی از جمله پویانمایی، علاقه نسبت به آن مسئله فرهنگی را در جامعه ایجاد کنیم. البته در کارهای مثل پویانمایی نباید از مقوله مهم جذابیت غفلت کرد.

۵.   Life style

نظر بگذارید