مقالات

خانه » اقتصادی » مبارزه، دشمن، جهاد – شماره ۷۳

مبارزه، دشمن، جهاد – شماره ۷۳

73-24

درس‌های اقتصاد اسلامی برای اقتصاد مقاومتی؛ خلاصه سخنرانی دکتر درخشان:

اگر اقتصاد اسلامی را از دیدگاه نظام اسلامی نگاه کنیم، در آن‌صورت نمی‌تواند جدای از نظام سیاسی و نظام فرهنگی مفهومی پیدا کند. پس پیش فرض ما این است که اسلام را به عنوان یک نظام، برای یک زندگی و تمدن ویژه که مبتنی بر توحید و معارف الهی است تعریف می‌کنیم. در آن صورت اقتصاد وجهی از وجوه مختلف یک نظام مشخص و توحیدی می‌شود. این وجه تبلور ماهیت و ویژگی‌های بنیادین نظام است.
پس اگر اقتصاد اسلامی را با این دیدگاه نگاه کنیم، باید ویژگی‌های کلی این نظام در آن کاملاً ظاهر شود. منتها باید رنگ و بوی اقتصادی بگیرد. یکی از آن ویژگی‌های اصلی در فرمایش حضرت امام رحمت‌الله‌علیه به وضوح دیده می‌شود.
از همین فرمایش حضرت امام آغاز کنیم. «اسلام جدای از مبارزه نیست.» اسلام یک مبارزه‌ی نظام‌مند در جهت تحقق اهدافی است که وحی تعیین کرده است و جدای از مبارزه تعریف نمی‌شود و این مبارزه راهی طولانی بوده، هست و خواهد بود. تا چه زمان این مبارزه استمرار دارد؟ تا زمانی که شیطان وجود دارد. بنابراین، اسلام چیزی جز یک مسیر مبارزه‌ی دائم نیست. همین امر به ما نشان می دهد که چون مبارزه هست پس یک دشمنی وجود دارد. [چون انسان با یک دشمن تخیّلی که نمی‌تواند مبارزه کند، اصلاً جزو رفتار عقلایی نیست.] بنابراین تا دشمن هست مبارزه هست و تا مبارزه هست اسلام هست و تا اسلام هست اقتصاد اسلامی هست.
از فرمایشات حضرت امام رحمت‌الله‌علیه شروع کردیم و حالا به فرمایشات مقام معظم رهبری می‌رسیم. ایشان در بحث جهاد اقتصادی از این‌که در نفس جهاد وجود یک دشمن هست، صحبت می‌کردند که جهاد علیه اوست. ملاحظه می‌کنیم که این مفاهیم دارند به هم نزدیک می‌شوند. مبارزه، دشمن و جهاد. این مفهوم را که از واژه‌ی اقتصاد اسلامی دریافت کردیم، به ضرورت وجود یک اقتصاد مقاومتی پی می‌بریم. اقتصاد مقاومتی کاشف از این است که این دشمن حقیقی که وجود دارد، دشمنی است که مدت‌ها یک مبارزه‌ی گسترده را علیه نظام اسلامی آغاز کرده است. مادامی که یک نظام اسلامی آن جنبه‌ی مبارزه‌جویی خودش را [که از ویژگی های بنیادین این نظام هست را ظاهر می کند] آن دشمن با تمام ویژگی‌های خودش ظاهر می‌شود و حمله می‌کند. در این وضعیت اقتصاد مقاومتی تعریف می‌شود. به همین دلیل بود که مقام معظم رهبری این اصطلاح را در مقطع خاصی مطرح کردند و آن مقطعی است که استکبار جهانی به رهبری آمریکا با تشکیل گروه‌هایی، از گروه تحریم در روابط بین الملل گرفته تا ترغیب کشورهای همسایه، این حرکت گسترده‌ی خودش را ظاهر کرد؛ یعنی دشمن با تمام قدرت آمده در میدان.
پس اصطلاحاتی که مقام معظم رهبری ذکر کرده‌اند و عمده‌ی آن‌ها شامل «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت»، «جهاد اقتصادی»، «همت مضاعف ـ کار مضاعف» تا «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه‌ی ایرانی» است، در واقع همه یک منظومه‌ای را تشکیل داده‌اند که مرکز و کانون این منظومه، اقتصاد اسلامی است. اقتصاد اسلامی خودش را به صور مختلف ظاهر می‌کند. گاه در یک سطح کلان به صورت «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت» مطرح می‌شود، گاه به صورت «جهاد اقتصادی» ظاهر می‌شود، گاه به صورت «اصلاح الگوی مصرف» ظاهر می‌شود و اخیراً به صورت «اقتصاد مقاومتی» ظاهر شده است و هیچ‌کدام جدای از دیگری مفهومی ندارد و مجموعه‌ای است که هم‌دیگر را کامل می‌کنند.
این اقتصاد مقاومتی در بستر یک نزاع و مبارزه‌ای است که دشمن با تمام ویژگی‌های خودش و به صورت کاملاً شفّاف و بدون هیچ پوششی وارد عمل شده است و به عرف اقتصاد جهانی، اعلام جنگ کرده است. [در عرف اقتصاد بین‌الملل، تحریم بانک مرکزی یک کشور، اعلام رسمی جنگ با آن کشور است.] وقتی قرار است در مقابل هجومی، مقاومتی صورت بگیرد، باید ویژگی‌های آن خصم و هجوم وحشیانه را احصاء کرده و وضعیت خودمان را هم به دقت ارزیابی کنیم. دشمن با شناخت کامل از ما دارد عمل می‌کند؛ یعنی جاهایی را هدف قرار داده که نقاط ضعف ماست. تحریم نفتی در رأس آن. چرا؟ چون اقتصاد ما یک وابستگی شدید شصت ساله به نفت دارد. وقتی که می‌گوییم اقتصاد ما باید جدای از نفت کار کند، یعنی اینکه قیمت ارز باید واقعاً به تعادل برسد، به قیمتی که بدون تزریق دلار نفتی به اقتصاد باشد. دلارهای نفتی باید صرف کارهای زیربنایی شود.
باید ببینیم جایی که مورد هجوم قرار می‌گیریم باید هم مقاومت و هم دفع هجوم مجدّد کنیم. (این را مقام معظم رهبری هم اخیراً فرمودند، من از ایشان الهام گرفتم)، یعنی طوری باشد که آن‌ها فکرشان از آن قسمت بیرون رود. آن‌ها در خیلی جاها اصلاً نمی‌توانند با ما مبارزه کنند. اما در یک جاهایی می‌آیند با ما مبارزه می‌کنند.
در این وضعیت، وظیفه‌ی ما چیست؟ وظیفه‌ی ما این است که بتوانیم این مفاهیم بنیادین را وارد نظام تصمیم‌گیری‌ها و اندیشه‌های مدیریتی مدیران کشور و روزنامه‌نگاران و اصحاب جراید کنیم. تمام کسانی که قلم به دست می‌گیرند و برای اسلام می‌خواهند بنویسند، باید متوجه این باشند که در آستانه‌ی یک مسیر طولانی هستیم. شما می‌فرمایید اگر پس فردا تحریم‌ها  لغو شد چه؟ عرض من این است که باید همه عزا بگیریم. از نظر من، در تاریخ صدساله‌ی کشور (که از زمان تولید نفت است و مشروطه هم احتمالاً همان دوره بوده)، از آن زمان تا هم‌اکنون، هیچ لطفی الهی برای مردم این سرزمین نیامده إلا این تحریم اخیر. یعنی آمریکا با این کار خودش بزرگترین خدمت را به ما کرده است. همه‌ باید یک نامه‌ی تشکر برای آقای اوباما بنویسند و بگویند که ما از شما به خاطر حماقتت ممنونیم که اقتصاد این کشور را یک تکانی دادی.
من به عنوان یک معلم کوچک اقتصاد این کشور به شما یک احتمال بدهم، اگر دلار برسد به ۴ یا ۵ هزار تومان و اقتصاد کشور به همین وضع با این مشکلات ادامه پیدا کند، بزرگترین زنگ خطر برای آمریکا به صدا درمی‌آید و سریعاً تحریم‌هایش را بر می‌دارد. چون اصلاً نمی‌خواهد اقتصاد ما در مقابل جریان نفت یک اقتصاد مقاوم شود. جریان نفت، آخرین حربه‌ علیه نظام ماست. تحریم بانکی آخرین حربه علیه نظام ماست. اگر به نتیجه نرسد آمریکا تمام تحریم‌هایش را بر می‌دارد و راه را در چیز دیگری می‌داند. راه را در این می‌داند که کشور ایران یک اقتصاد گل و بلبلی داشته باشد.آن وقت است که این نظام را می شود به زانو درآورد.
از نظر من نظام اقتصادی کشور باید در راستای همین مسیر جلو رود و هر وقت انعطافی از غرب در این مورد دید باید با او تندی کند و به مبارزه خود ادامه دهد. اقتصاد مقاومتی، اقتصادی است که حاصل یک مبارزه است. وقتی مقاومت به اوج خودش می‌رسد که نیرو در یک بستر مبارزه بجنگد.
ما اقتصاددانان باید اقتصاد کشور را در یک فضای مبارزه‌ای و جنگی حفظ کنیم و من می‌گویم زمینه‌اش را این آمریکا درست کرده است. از نظر من بزرگ‌ترین‌، بهترین و طلایی‌ترین فرصت برای اقتصاد کشور به وجود آمده است. ما ستاد مبارزه با تحریم درست کردیم نه این‌که تحریم را از بین ببریم بلکه باید از این فضای تحریم برای مقاوم‌سازی اقتصاد استفاده کنیم که بعدها این اقتصاد حالت تهاجمی هم بگیرد. مقاومت گام اول است و تهاجم گام دوم.
اقتصاد مقاومتی، اقتصاد منفعل گوشه‌گیر نیست بلکه اقتصاد مقاومتی، اقتصادی پویاست که می‌تواند حمله کند. اوج مقاومت در حمله است و باعث می‌شود که او دیگر حمله‌ی مجدد نکند.
در پایان اشاره به کلام امیر المؤمنین علیه‌السلام خالی از لطف نیست. آن حضرت بنابر اقتضایی می‌فرماید دشمن را باید در خاک خودش نابود کرد. در این صورت دیگر نمی‌تواند حمله کند. این فرمایشی است که امام ما به ما یاد داده است. اقتصاد مقاومتی اقتصاد تهاجمی حمله علیه دشمن هم هست که زمینه را برای تهاجم بعدی کم می‌کند.

نظر بگذارید