مقالات

خانه » سیاسی » توان جبهه مقاومت محاسبات آمریکا را تغییر داد – شماره ۷۴

توان جبهه مقاومت محاسبات آمریکا را تغییر داد – شماره ۷۴

5

دلایل عدم توانایی ایالات متحده در حمله نظامی به سوریه
مصاحبه با دکتر گوهری مقدم دکتری علوم سیاسی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

پیش‌نوشت: دکتر گوهری مقدم، عضو هیات علمی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی است. ایشان در حوزه مسائل سیاست خارجی آمریکا صاحب‌نظر است. از ایشان یک مصاحبه در مورد انتخابات ۲۰۱۲ ریاست جمهوری آمریکا و یک مقاله در مورد ائتلاف موقت آمریکا با سلفی‌های سوریه در نشریه حیات منتشر شده است. ایشان با گشاده‌رویی دعوت به مصاحبه با نشریه را پذیرفتند و به دقت به سوالاتی که مطرح شد، پاسخ دادند.
حیات: جناب استاد، در وضعیت فعلی نگاه قدرت‌های بزرگ خارج از منطقه خصوصاً روسیه و آمریکا را به بحران سوریه چگونه ارزیابی می‌نمایید؟ در واقع منظورم از این سوال بیشتر استراتژی‌های این کشورها نسبت به سوریه است.
به طور کلی آمریکا به استناد آن‌چه حمایت از مردم سوریه می‌خواند به دنبال اقدام نظامی است. در واقع سیاست اعلامی ایالات متحده استناد به ارزش‌های به اصطلاح آمریکایی نظیر دفاع از حقوق بشر و دمکراسی در سوریه است. این کشور که خود را ژاندارم جهانی می‌داند معتقد است باید از مردم سوریه علیه اقدامات بشار اسد دفاع نماید و در مورد اخیر با ادعای استفاده دولت سوریه از سلاح شیمیایی علیه مردم خود، دولت اباما بحث حمله را مطرح نموده است.
اوباما در سخنرانی امسال خود در سازمان ملل اهداف آمریکا در سوریه را در چهار مورد خلاصه نمود: اول، ایجاد رفاه برای مردم سوریه؛ دوم، ثبات همسایگان سوریه؛ سوم، حذف سلاح‌های شیمیایی اسد، و نهایتاً ممانعت از تبدیل سوریه به مأمن تروریست‌ها. در هر چهار هدف اعلام شده مسلماً‌ عدم صداقت آمریکا قابل تشخیص است. در بعد سیاست اعمالی و در حقیقت سیاست اجرایی، مسلماً رویکرد تمسک آمریکا به مساله دفاع از مردم سوریه و رفاه آن‌ها اساساً مطرح نیست. در این راستا مهم‌ترین دلیلی که آمریکا را به اقدام علیه دولت اسد می‌خواند مسایل استراتژیک و در راس آن ضربه زدن به محور مقاومت در منطقه است.
دولت سوریه که دارای روابط مناسب و مطلوب با جمهوری اسلامی ایران و از سوی دیگر حزب‌الله لبنان است و در نتیجه برای منافع آمریکا و غرب و به خصوص رژیم صهیونیستی نامطلوب بوده است. طبعاً این دولت‌ها از فرصت به وجود آمده باید بیشترین استفاده را ببرند. لذا برای آمریکا مدیریت مسایل خاورمیانه در پی تحولات بیداری اسلامی به عنوان یک استراتژی مهم در دستور کار قرار دارد. آمریکا مسلماً بازنده بسیاری تحولات مرتبط به بیداری اسلامی بوده است. لذا این کشور سعی دارد با ایجاد بحران در برخی مناطق، از بی‌ثباتی ایجاد شده بیشترین بهره‌برداری را نموده و منافع از دست رفته را برگرداند.
در مورد سیاست روسیه باید گفت پس از روی کار آمدن پوتین مساله تقابل روسیه و آمریکا جدی‌تر مطرح شده است. روسیه به دنبال دسترسی به خاورمیانه و دریای مدیترانه است و دولت اسد این امکان را برای روسیه بوجود آورده است. اما درنگاهی کلان علت حمایت روسها از سوریه بیش از هر چیز تابع رقابت روس‌ها و آمریکایی‌هاست. روسیه نمی‌خواهد آمریکا به شکل یک‌جانبه نظم جدید منطقه‌ای در خاورمیانه ایجاد کند و لذا در تلاش است به هر شیوه ممکن مانع اقدامات آمریکا شود.
حیات: لطفا دلایل موافقین و مخالفین حمله آمریکا به سوریه را برای مخاطبان شرح دهید!
مهم‌ترین دلایل مخالفان اقدام نظامی علیه سوریه در داخل آمریکا را می­توان در چند مورد مشخص بیان کرد: اولاً، نتایج غیرقابل پیش‌بینی شروع جنگ احتمالی علیه سوریه، عاملی بازدارنده برای اقدام است. آمریکا از نتیجه حمله خود مطمئن نیست و از سوی دیگر واکنش اسد و محور مقاومت می­تواند برای آمریکا و رژیم صهیونیستی بسیار غیرمنتظره و فاجعه‌بار باشد. از این رو یکی ازمهم‌ترین دلایل مخالفان حمله نتیجه مبهم اقدام احتمالی است.
مساله دوم هزینه بالای جنگ در سوریه است. دولت آمریکا به دلیل شرایط اقتصادی نامطلوب خود قادر به اداره جنگ به لحاظ اقتصادی نیست. در شرایطی که دولت آمریکا در نتیجه کسری بودجه تعطیل می­گردد نمی­توان انتظار داشت آمریکا هزینه مجزایی برای جنگی نامعلوم نماید. به عنوان نمونه باید گفت هزینه ماهانه برقراری منطقه پرواز ممنوع در سوریه یک میلیارد دلار خواهد بود.
دلیل سوم مخالفان آن است که آمریکا نسبت به تشکیل دولت آینده پس از اسد اطمینان لازم را ندارد و معتقد است به دلیل عدم انسجام مخالفان اسد برفرض حمله نظامی مشخص نیست چه گروهی در سوریه قدرت را به دست خواهد گرفت. مهم­ترین دغدغه آمریکا گروه‌های افراطی سلفی و القاعده است. قدرت گرفتن این گروه‌ها منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی را به خطر خواهد انداخت لذا اقدام را با ابهام جدی مواجه ساخته است.
دلیل چهارم احتمال تشدید جنگ داخلی در صورت مداخله آمریکا و در واقع تجزیه سوریه است. آمریکا به دلایلی خواهان تجزیه سوریه نیست.
دلیل پنجم مخالفان حمله، سرایت بحران سوریه به کشورهای همسایه است. آمریکا نگران است متحدانش در همسایگی سوریه، به دلیل ورود این کشور به جنگ، متضرر شوند و بحران به منطقه تسری یابد.
دلیل ششمِ مخالفان، به احتمال انتقال سلاح‌های دولت سوریه به گروه‌های افراطی و تروریست‌ها باز می‌گردد. آمریکا نمی‌خواهد در صورت تضعیف احتمالی اسد تسلیحات دولتی از جمله سلاح‌های شیمیایی در اختیار گروه‌های مخالف آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گیرد.
موافقان حمله که عمدتاً‌ جریان‌های افراطی کنگره آمریکا هستند ارزش‌های آمریکایی و حمایت از رژیم صهیونیستی را به عنوان دلیل اصلی خود مطرح می­سازند. از سوی دیگر معتقدند آمریکا در صورت عدم اقدام به حمله پالس و سیگنال منفی به دولت‌های به اصطلاح آن‌ها یاغی نظیر کره شمالی و ایران فرستاده و ناتوانی خود را اثبات می­سازد. به عقیده جنگ‌طلبان ابرقدرت باید بتواند تهدیدهای معتبری را مطرح نماید و رقبای وی نباید احساس کنند که وی قدرت عملی ساختن تهدید خود را ندارد.
حیات: اگر آمریکا روزی حمله‌ای احتمالی به سوریه را تدارک بیند چه عکس العملی را از طرف بشار و هم‌پیمانانش متصور می‌شوید؟
پاسخ دقیقی به سوال شما وجود ندارد. این مساله به میزان شدت و سطح حملات احتمالی بستگی دارد. آمریکا اعلام کرده است به دنبال ساقط نمودن دولت اسد نیست و تنها می­خواهد اسد را تنبیه نموده و امکان استفاده مجدد از سلاح شیمیایی را از وی بگیرد. در این صورت جنگ از طریق حملات هوایی جهت تضعیف زیرساخت‌های سوریه انجام می‌شود. لذا اقدام اسد نیز احتمالاً متناسب با این حملات خواهد بود.
اسد می­تواند به تمامی پایگاه‌ها و مواضع آمریکا در منطقه و کشورهای همسایه خود که به آمریکا کمک می‌کنند، حمله نماید. مسلماً آمریکا در مورد اقدامات اسد غافلگیر خواهد شد. نقاط ضعف آمریکا در این حمله اقدام سوریه علیه رژیم صهیونیستی است. البته واکنش قاطع اسد می‌تواند باعث کوتاه شدن دامنه حملات به سوریه و پایان جنگ گردد مگر آن‌که اقدام غیرمنتظره اتفاق بیفتد. به هر حال توان بازدارندگی اسد تا کنون باعث تعویق حمله احتمالی شده است و این توان به نظر می‌رسد در جبهه مقاومت قابل توجه است به نحوی که محاسبات آمریکا را تغییر داده است.
حیات: علت عقب‌نشینی کم‌سابقه انگلیس در همراهی حمله احتمالی آمریکا به سوریه را در چه می‌بینید؟
مسلماً‌ دولت‌ها در سیاست خارجی خود زمانی اقدام می‌کنند که منافع ملی خود را در خطر ببینند و یا در جهت تامین آن گام بردارند. در شرایط فعلی در خود آمریکا نیز بحث‌های جدی در مورد منافع آمریکا در سوریه وجود دارد. بدین معنا که بسیاری معتقدند آمریکا در سوریه منافع مستقیم ندارد و اقدام دولت اسد علیه مردمش -به فرض صحت ادعای آن‌ها- منافع آمریکا را تهدید نکرده است. در چنین شرایطی دولت‌های دیگر  نیز رغبتی برای اقدام نخواهند داشت.
انگلستان و بقیه کشورهای اروپایی نیز اقدامات جنگ‌طلبانه‌ی آمریکا در شرایط فعلی اقتصاد خود را به صلاح ندانسته و در واقع تمایلی ندارند با طناب آمریکا وارد چاه شوند. افکار عمومی انگلیس و اروپا در مورد توسل به زور علیه سوریه به هیچ وجه توجیه نیست و دولت‌های اروپایی به سادگی در این باره ریسک نخواهند کرد.
به لحاظ استراتژیک عدم همراهی انگلستان که متحد خاص آمریکاست دارای پیام‌های مهمی است که مهم‌ترین آن ایجاد شکاف بین این دو دولت است. زمانی که آمریکا تصمیم گرفت یک‌جانبه‌گرایی خود را کنار بگذارد و دولت‌ها متوسل به نظر مردم از طریق رای پارلمان شدند، نتوانستند در برابر افکار عمومی مقاومت نمایند. در مجموع تبعات مبهم جنگ، فشار اقتصادی، جنگ به دلیل نامعلوم و عدم توجیه افکار عمومی باعث شد شرکای آمریکا با دیده تردید به آن نگاه کرده و با آمریکا همراه نشوند.
حیات: از این‌که وقت خود را در اختیار نشریه حیات قرار دادید تشکر می‌کنیم.
بنده هم متشکرم و آرزوی موفقیت برای شما دارم.

نظر بگذارید