مقالات

خانه » سیاسی » خادمان تندخوی اسلام! – شماره ۷۴

خادمان تندخوی اسلام! – شماره ۷۴

7

نقش عربستان سعودی و قطر در بحران سوریه

دو کشور عربستان و قطر به خاطر منافعی که در سوریه داشته‌اند همواره در حال تغییر موضع خود در قبال دولت سوریه در طول این دو سال بوده‌اند. برای روشن‌تر شدن موضوع به توضیح مصداقی هر کدام از کشورها خواهیم پرداخت.
قطر؛ کشوری کوچک با اقداماتی بزرگ
قطر یکی از کشورهایی است که در چند سال اخیر با ایفای نقش‌هایی فراتر از جایگاه و ظرفیت‌هایش، توانسته است وزن و تأثیرگذاری خود را از سطح یک کشور کوچک به سطح فعال منطقه‌ای و شرکت در ائتلاف‌های بین‌المللی برساند۱. بر این اساس، گفته شده چنین کشورهایی یا با ابرقدرت‌ها متحد نظامی می‌شوند تا دشمنان آن‌ها نتوانند به آن‌ها حمله کنند و یا این‌که سعی می‌کنند بین قدرت‌های منطقه و یا قدر‌ت‌های جهانی، توازن به وجود آورند.
از یک منظر رفتارهای قطر را می‌توان به عنوان یک دولت ذره‌ای ارزیابی کرد. این کشور توانسته است ضمن تضمین امنیت و ثبات خود، به ایفای نقش‌های فعال در سطح منطقه‌ای بپردازد. یکی از دلایل اصلی فعال بودن قطر، محدود بودن و کوچک بودن ساختارهای قدرت است که سرعت تصمیم‌گیری را افزایش می‌دهد۲.
یکی از حوزه‌هایی که قطر سعی دارد تا با استفاده از آن جایگاه منطقه‌ای خود را افزایش دهد، دخالت در بحران سوریه است. قطر در سوریه نیز ابتکار عمل را در دست گرفته و می‌کوشد تا بازیگری سایر کشورها را محدود و محدودتر کند۳. از بررسی حوادث اخیر سوریه مشخص می‌شود قطر برای رسیدن به اهداف خود در سوریه از سه ابزار پول، رسانه و همکاری‌های نظامی و تشویق غربی‌ها برای مداخله مستقیم درسوریه به مانند لیبی استفاده نموده است.
در  زمینه ابزار مالی بایستی به این نکته اشاره کرد:
درآمدهای بسیار زیادی که قطر از راه منابع انرژی به دست آورده است، این توان را در اختیار آن‌ها قرار داده تا بتوانند نقش فعالی را در عرصه منطقه‌ای ایفا کند۴. منبع اصلی درآمد قطر صادرات نفت و گاز می‌باشد که با توجه به جمعیت اندک این کشور توان بالای اقتصادی را برای این کشور به ارمغان آورده است.این کشور توانسته است با مشارکت وسیع شرکت‌های غربی از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی زیرساخت‌های لازم برای استخراج و صادرات گاز خود را فراهم نماید. از نظر منابع گاز، قطر رتبه سوم را بعد از روسیه و ایران دارد۵.
از لحاظ رسانه‌ای نیز بایستی به این نکته اشاره کرد:
قطر به دلیل دارا بودن شبکه کوچک «الجزیره» توانسته است که افکار عمومی چهل میلیون نفر مخاطب را به دست گیرد و در جهت اهداف خود به جهت‌دهی آنان بپردازد۶.
این کشور با حمایت شدید رسانه‌ای و تبلیغاتی شبکه «الجزیره» تلاشی هماهنگ با کشور‌های غربی جهت سقوط بشار اسد را آغاز کرده اند۷.
از لحاظ نظامی نیز توجه به این نکته ضروری است:
کشور کوچک قطر به علت کمی جمعیت و نداشتن نیروی نظامی کافی نمی‌تواند به طور مستقیم در مسایل منطقه‌ای دخالت کند و به همین خاطر همواره تلاش داشته است تا با برقراری روابط نزدیک‌تر با کشورهای غربی به ویژه آمریکا، حاشیه امنیتی برای خود فراهم آورد. امیر قطر برای افزایش روابط نظامی خود با آمریکا پایگاه نظامی نیز در اختیار نظامیان آمریکایی قرار داده است. پایگاه «السیلیه» قطر بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه است و فرودگاه «العیدید» قطر که در چند کیلومتری کاخ امیر این کشور واقع است، دیگر پایگاه نظامی آمریکا است۸.
مخالفان مسلح و خارج‌نشین نظام سوریه در تلاش‌های ضدسوری خود از حمایت‌های بی‌دریغ کشورهای عربستان، قطر و ترکیه برخوردار هستند. قطر مدعی شده است این کمک‌ها در راستای اهداف انسان‌دوستانه است که به ملت سوریه ارائه کرده و این کمک‌ها را بدون تبعیض از طریق کانال‌های انسانی فعال در زمینه فعالیت‌های انسان‌دوستانه به ملت سوریه می‌‌رساند۹. قطر از جریان چهارده مارس برای وارد کردن سلاح به لبنان و سپس ارسال آن به سوریه بهره‌برداری می‌کند۱۰.

عربستان سعودی؛ حامی تکفیری‌های سوریه
عربستان به عنوان کشوری مهم و استراتژیک در منطقه خاورمیانه به خصوص منطقه خلیج فارس شناخته می‌شود. جایگاه و تاثیرگذاری این کشور در منظومه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و جایگاه این کشور در جهان اسلام و اقتصاد جهانی، به ویژه در تامین درصد بالایی از انرژی جهانِ صنعتی قابل تشخیص است. از سویی دیگر قرار گرفتن درمیان دو آبراه مهم جهان -خلیج فارس و دریای سرخ- به این کشور موقعیت ژئوپلیتیکی خاصی بخشیده است۱۱.
عربستان سعودی همچنین یکی از حامیان اصلی عناصر و گروه‌های مسلح در سوریه و تروریست‌های اعزام شده به این کشور است۱۲.
عربستان سعودی از آغاز بحران سوریه نقش حمایت­گرانه خود را برای معارضین سوریه حفظ کرده و در همه مراحل به ویژه با ورود حزب الله به معادله سوریه سعی در اعطای مشروعیت دینی و سیاسی به معارضین مسلح و غیر مسلح نموده است۱۳.
بحران به وجود آمده در سوریه فرصت مناسبی را در اختیار سعودی‌ها قرار داد تا در رویکردی غربی- عربی تلاش کنند تا در مقابل نظم جدید در حال شکل‌گیری، نظم مطلوب خود را ترسیم نمایند۱۴.
این کشور برای تحقق بخشیدن به این پروژه خود، با ارسال سلاح و پول، از شورشیان سوری تمام و کمال حمایت کرده است. علاوه بر کمک‌های تسلیحاتی و مالی که به امری متداول و عادی میان حامیان شورشیان سوری تبدیل شده است، عربستان سعودی نشست‌های غیرعلنی در شهر جده برگزار کرده که ساماندهی امور نظامی علیه نظام بشار اسد در سوریه محور این نشست‌ها بوده است۱۵.

نتیجه‌گیری:
دو کشور عربستان سعودی و قطر به خاطر امتیازات ذکر شده می‌‌توانند در مسائل منطقه تاثیرگذار باشند ولی متاسفانه این دو کشورِ مسلمان، به خاطر رسیدن به بعضی از امتیازات مادی بسیاری از مسائل اخلاقی و انسانی را زیر پا می‌گذارند. مثلا کشور عربستان کشوری بزرگ با ظرفیت‌های فوق العاده برای ایجاد وحدت بین جوامع اسلامی و کمک به حل مشکلات جهان اسلام است ولی این ظرفیت اکنون در مسیر خلاف حرکت می‌کند.

نظر بگذارید