مقالات

خانه » سیاسی » مقایسه کتاب «در پایتخت فراموشی» و «جانستان کابلستان» – شماره ۷۴

مقایسه کتاب «در پایتخت فراموشی» و «جانستان کابلستان» – شماره ۷۴

janestan

پیش‌نوشت: «هر بلایی خواستید سر کتابم بیاورید» مضمون جواب ایمیل رضا امیرخانی به نشریه حیات بود؛ ما هم به رسم کتاب «داستان سیستان» او از حکمت انسی «کم ببند ، همیشه ببند» کمال استفاده را بردیم و کتابش را با کتاب پایتخت فراموشی جعفریان مقایسه کردیم تا «مومن در هیچ چارچوبی نمی‌گنجد» را به ایشان یادآوری کنیم.
هر وقت یک کتاب تازه به دست می‌گیرم،  به خصوص اگر کتاب جذاب باشد، زمان توقف می‌کند و من فارغ از همه‌ی دغدغه‌هایم غرق در کتاب می‌شوم. کتابی که پنجره جدیدی به سوی انسان باز می‌کند. جانستان کابلستان را این اواخر خواندم. آن‌جا امیرخانی از «چکر در ولایت جنرال‌ها» نوشته‌ی محمد حسین جعفریان روایت کرده بود،  بر خلاف انتظار من «چکر در ولایت جنرال‌ها» یک کتاب نبود بلکه مجموعه مقالات و نوشته‌های جعفریان در طول سال‌ها سفرش به افغانستان بود که قرار است جمع آوری و تدوین شود.امسال در نمایشگاه کتاب، کتاب جعفریان با عنوان «در پایتخت فراموشی» را دیدم. که حاشیه‌نویسی بر سفری مشترک با بهروز افخمی به کابل است؛ سفر در سال ۲۰۰۲ و در سالگرد شهادت احمد شاه مسعود انجام شده است.
جعفریان از گذشته به مقطع زمانی کنونی معبر می‌زند، ولی امیرخانی ترسیم کننده امروز است. گذشته یادگار جعفریان است نشان به آن رنجش پایش، جعفریان راوی آشنایی است که زبان به تحسین بر می‌کشد ولی امیرخانی ناآشنا مانند سالیان جوانی جعفریان. کتاب «در پایتخت فراموشی» بر خلاف جزئی‌نگری کتاب امیرخانی (جانستان کابلستان) نگاهی کلی به افغانستان دارد و این کلی‌گویی پاشنه آشیل آن است. کتاب در مقایسه با جانستان کابلستان،  بی‌رمق و بی‌حوصله است. البته موقعیت دو نویسنده در مواجهه با موضوعی یکسان کاملا متفاوت است.
امیرخانی برای اولین بار به افغانستان سفر کرده است و به اندازه خواننده با آن کشور بیگانه است و سرشار از کنجکاوی و کشف و شهودی است که برای خواننده تازگی دارد، اما جعفریان بعد از بیست سال حضور در افغانستان و دیدن جنگ‌های داخلی، بعد از سرنگونی طالبان به این کشور برگشته و روزهای آرامش نسبی افغانستان را نظاره‌گر است. مثل سربازی خسته و گرم و سرد کشیده که دیگر کمتر چیزی می‌تواند هیجان‌زده‌اش کند.
از دیگر نکات خسته کننده کتاب، تعریف و تمجید زیاد نویسنده از مستندی است که راجع به احمد شاه مسعود ساخته است؛ مستندی به نام «حماسه ناتمام»، که انگار به شدت مورد توجه و استقبال افغانی‌ها قرار گرفته است. کاش «سوره مهر»، کتاب را به همراه مستند حماسه ناتمام منتشر کرده بود. از آن‌جا که کتاب بعد از حمله آمریکا به افغانستان و سرنگونی طالبان نوشته شده است و نویسنده در تمام طول کتاب وضعیت قبلی افغانستان (جنگ داخلی) را با موقعیت الان افغانستان (آرامش نسبی) مقایسه می‌کند، نتیجه سیاسی کتاب برای من خواننده این است که ماندن آمریکا و ناتو در افغانستان به صلاح این کشور و مردمانش است!!! که به نظرم با وجود ناامنی کنونی در افغانستان نگاه عجیبی است.

 

نظر بگذارید